Uluslararası ve Ulusal Düzenlemeler Kapsamında Basın Özgürlüğü

Abstract

Basın, kamuoyunu aydınlatma görevini üstlenen dördüncü bir kuvvettir. Basının temel ögesi ise gazetecidir. Gazeteci haberi toplar, analiz eder, değerlendirir, yorumlar ve kamuoyuna sunar. Haberin kamuoyuna sunabilmesi ise, basma ve dağıtma faaliyeti ile gerçekleşir. Bu faaliyetin korunması haber alma hakkını ve haber verme hakkının sürekliliğini sağlar. Bu bağlamda basın özgürlüğü, gazetecinin haber toplama aşamasını koruduğu gibi, aynı zamanda haberin yayılması aşamasını da korumalıdır. Ancak gazeteciler haber toplama aşamasında veya haberin sunulması aşamasında sansür gibi birçok tehditlerle karşılaşabilirler. Bu sebeple uluslararası ve ulusal metinlerde ifade ve/veya basın özgürlüğüne yönelik düzenlemelere yer verilmiştir. Fakat basın özgürlüğü mutlak bir hak değildir. Ancak sınırlandırma sebepleri niteliği gereği yoruma açık ve belirsizdir. Bu sebeple gazeteci fiziksel, psikolojik ve ekonomik tehditlerle karşı karşıya kalabileceği gibi hukuki tehditlerle de karşı karşıya kalmaktadır. Bu kapsamda gazetecinin korunabilmesi için özel bir koruma sağlanması elzemdir. Fakat basın özgürlüğü Anayasa hariç diğer hukuki metinlerin çoğunluğunda ifade özgürlüğü ile bağdaşık bir hak olarak düzenlenmiştir. Bu durum basın özgürlüğünün kapsamını daraltıcı bir etkiye sahiptir. Oysa basın özgürlüğü bünyesinde birçok hak ve özgürlüğü barındırır. Bu çalışmada öncelikle basın kavramı ile basın özgürlüğünün anlamı üzerinde durulacak; uluslararası ve ulusal düzeydeki normatif düzenlemeler çerçevesinde bu özgürlüğün hukukî temelleri incelenecektir. Ardından, basın özgürlüğüne yönelik güncel sorunlar tespit edilerek, yargı makamlarının bu sorunlara ilişkin tutum ve değerlendirmeleri açıklanacaktır.makamlarının bu sorunlara ilişkin tutum ve değerlendirmeleri açıklanacaktır.