4857 Sayılı İş Kanunu Kapsamında Fazla Çalışmanın Denkleştirilmesi

Abstract

Çalışma hayatının sürekli değişen yapısı, teknolojik gelişmeler ve yoğun rekabet, mevcut çalışma biçimlerini değiştirerek yeni çalışma modellerinin ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu nedenlerle, 4857 sayılı İş Kanunu bazı eski düzenlemeleri yeniden ele almış ve yeni düzenlemeler getirmiştir. Kanun, çalışma saatlerine esneklik kazandırılması, denkleştirme modelinin getirilmesi ve serbest zaman tanınması gibi düzenlemelerle işçi ve işverenin çalışma koşullarını kendi ihtiyaçlarına göre farklı şekilde belirleyebilmeleri amacıyla hazırlanmıştır. İş dünyasındaki değişimler ve teknolojik dönüşüm devam ederken, Covid-19 pandemisinin baş göstermesi; fiziksel etkileşimin kısıtlanmasını ve daha izole bir yaşam gereksinimini ortaya çıkarmıştır. Bu süreçte, teknolojiyi iş modellerine entegre eden işletmeler için esnek çalışma modelleri bir alternatif olmaktan çıkıp bir zorunluluk haline gelmiştir. 4857 sayılı İş Kanunu, çalışma hayatındaki yerleşik normları farklılaştırarak, hızla değişen küreselleşen dünyaya Türk çalışma hayatının da uyum sağlaması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, esnek çalışma modelleri uygulanmaya başlanmıştır. Telafi çalışması, kısmi süreli çalışma, çağrı üzerine çalışma, geçici süreli iş sözleşmesi, uzaktan çalışma ve çalışmamızın asıl konusu olan denkleştirme usulüne göre çalışma, 4857 sayılı İş Kanunu'nda düzenlenen esnek çalışma modelleri arasında yer almaktadır. Denkleştirme dönemi uygulaması, kendine özgü kuralları ve kısıtlamaları barındırmaktadır. Bu uygulama, işletmelerin mali yükünü azaltmayı hedefleyerek, piyasa dengesinin bozulduğu durumlarda ve çeşitli sektörlerde işverene, çalışılmayan zamanları fazla çalışma yapılan dönemlerle denkleştirerek yapılan işin karşılığı olan ücreti işçiye ödeme imkânı tanımaktadır.