Çöküntü Alanlarında Dayanışma Kültürü Arayışı: Kolombiya Medellin Örneği ve İstanbul için Çıkarsamalar

Abstract

Dünyada çöküntü alanları bugün, topluluk iyileştirme programlarından yıkıp yeniden inşa etmeye varan geniş bir yelpazede, çeşitli düzeyde müdahaleler geçiriyor. Ancak, düzeyi ve ölçeği ne olursa olsun, bu müdahalelerin alanda yaşayanların görüş ve taleplerini ne derece içerdiği, süreçteki aktör yapısının zenginliği ve karar alma süreçlerinin katılıma, ortaklıklara yatkınlığı süreç yönetimine dair değerli veriler olarak duruyor. Türkiye’de bu müdahaleler, gecekondu alanlarının af yasaları ile legalleştirilmesinden başlayarak, ıslah imar planlarıyla kısmi olarak iyileştirmesine ve kentsel dönüşüm kapsamında yıkılarak, yerinde veya değil, yeniden inşa edilmesine evrilmiş durumda. Çalışmaların altını çizdiği olumsuz unsurlar arasında, gecekondu alanlarındaki dönüşüm süreçlerinin uzlaşmadan yoksun olması ve hak kayıplarına yol açan süreç yönetimi başı çekiyor. Bu makalede bir Latin Amerika ülkesi olan Kolombiya’nın Medellin kentinde yaşanan dönüşüm süreci, varoşlarda tırmanan toplumsal ve siyasal olayların zorlamasıyla yasal-kurumsal altyapıda ortaya çıkan radikal değişiklikler ve bu değişikliklerin kaçınılmaz kıldığı dayanışma kültürü üzerinden okunuyor. Batı Avrupa ve Kuzey Amerika deneyimlerinin dışına çıkılarak seçilen bu örneğin, gelişmekte olan ülkelerdeki katılım eksenli dönüşüm süreçlerini öğrenme ve İstanbul’daki gecekondu alanlarının dönüşümünde katılım ve ortaklıklar konusunda ödevler çıkarma noktasında faydalı olacağı görüşündeyiz.