Kentsel Arayüz Olarak Zemin Kat: Fikirtepe'de Zemin Katlara Dair Bir İnceleme

Abstract

Bu çalışma, yaya deneyimlerinde önemli role sahip, kentsel arayüz bağlamında zemin kat kullanımlarını ve tasarımlarını ve zemin katın uzantısı olan kaldırımları, Fikirtepe'deki seçilen adalar üzerinde incelemeyi konu almaktadır. Çalışmanın amacı, günümüz metropol şehirlerinde, hayata geçirilen yeni yerleşimlerinde bir kentsel arayüz olarak zemin katların tasarımlarının ve işlevlerinin sokak yaşamı üzerindeki etkilerinin incelenmesidir. Zemin katlar, insanların şehir ile etkileşimini sağlayan kentsel arayüzlerdir. Zemin katlar doğru işlevi barındırdığında, kentle iletişim kurduğunda, şeffaf ve geçirgen bir yapıya sahip olduklarında, şehirde güven inşa ettiklerinde kentsel canlılık elde edilebilmektedir. Kullanıcılar, kendilerini güvende hissettikleri, ait olduklarına inandıkları, yürünebilir, canlı, sokakları kullanmak istemektedirler. Yoğun nüfus, araç odaklı tasarımlar, kendi içine dönük yeni yapılar, kentin kentliyle iletişimini zayıflatmaktadır. Çalışmada ilk olarak kentsel arayüz olarak zemin kata değinen çalışmalar incelenmiştir. Yapılan literatür araştırması sonucu zemin katların tasarım ve kullanımlarına yönelik ideal kabul edilen kriterlerin tablosu oluşturulmuştur. Literatür araştırmaları ile ideal kabul edilerek oluşturulan kriterler tablosundan yola çıkılarak, Fikirtepe'deki yeni yapıların zemin kat tasarım ve kullanımlarının kent yaşamının üzerindeki etkisini değerlendirmek üzere gözlem kartları hazırlanmıştır. Gözlem kartları, seçilen yapı adaları ve adalardaki yapıların zemin kat cepheleri için, farklı gün ve saatlerde doldurulmuştur. Adalardaki yapılar ve yapıların cepheleri için doldurulan gözlem kartlarının karşılaştırmasının yapıldığı tablo ile analiz çalışmalarındaki sonuçlar değerlendirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, yeni yapılan yapıların zemin katlarının sokak ile iletişimlerinin zayıfladığı tespit edilmiştir.