Öğretmenlerin Bilgi Uçurma ve Çalışan Sesliliği Davranışlarının Psikolojik Güvenlik Algısına Etkisi

Abstract

Bu araştırmada öğretmenlerin görüşlerine dayalı olarak, öğretmenlerin bilgi uçurma ve çalışan sesliliği davranışları ile psikolojik güvenlik algıları arasındaki ilişkiyi saptamak ve bazı değişkenlere göre incelemek amaçlanmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinin kullanıldığı bu çalışma, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında İstanbul'un Küçükçekmece ilçesindeki ilk ve ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemi basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle belirlenmiş ve araştırmaya 408 öğretmen katılmıştır. Veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu, Bilgi Uçurma Ölçeği, İşgören Sesliliği Ölçeği ve Psikolojik Güvenlik Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada fark testleri olarak ilişkisiz örneklemler için t-testi ve tek yönlü varyans analizi, değişkenler arasındaki ilişkinin yönünü ve düzeyini belirlemek amacıyla Pearson moment çarpım korelasyonu, yordama düzeyinin tespiti için ise çoklu doğrusal regresyon analizinden yararlanılmıştır. Öğretmenlerin bilgi uçurma, çalışan sesliliği ve psikolojik güvenlik puanları 'katılıyorum' düzeyindedir. Cinsiyet değişkenine göre bilgi uçurma puanları ile bilgi uçurma ölçeğinin alt boyutlarından içsel, gizli ve destekçi boyutlarına ait puan ortalamaları anlamlı farklılık göstermektedir. Bu farklılık kadınlar lehinedir. Fakat çalışan sesliliği ve psikolojik güvenlik puanları arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır. Okul türü değişkeni incelendiğinde bilgi uçurma, çalışan sesliliği ve psikolojik güvenlik puanları anlamlı şekilde farklılaşmamaktadır. Sadece bilgi uçurma ölçeğinin gizli alt boyutunda anlamlı farklılık görülmüştür. Bu farklılık özel okul lehinedir. Okul kademesi değişkenine göre bilgi uçurma, çalışan sesliliği ve psikolojik güvenlik puanları anlamlı şekilde farklılaşmamaktadır. Fakat bilgi uçurma ölçeğinin alt boyutları olan dışsal ve gizli bilgi uçurma puanlarında okul kademesi değişkenine göre anlamlı farklılık bulunmuştur. Bilgi uçurma ölçeğinin dışsal alt xiv boyutunda ilkokul öğretmenlerinin puanı ortaokul öğretmenleri ve ortaöğretim öğretmenlerinden anlamlı şekilde daha yüksektir. Okul öncesi öğretmenlerinin gizli bilgi uçurma puanları ortaöğretim öğretmenlerinin puanlarından daha yüksektir. Bilgi uçurma, çalışan sesliliği ve psikolojik güvenlik düzeyleri arasında meslekteki kıdem değişkenine göre anlamlı farklılık belirlenmemiştir. Bilgi uçurma ölçeğinin alt boyutu olan gizli bilgi uçurma ölçeğinde anlamlı farklılık vardır.0-5 yıl arası mesleki kıdeme sahip öğretmenlerin gizli bilgi uçurma puanları 21 yıl ve üzeri mesleki kıdeme sahip öğretmenlerin puanlarından daha yüksektir. Öğretmenlerin çalışan sesliliği- inisiyatif düzeyleri arasında orta düzeyde pozitif yönlü bir ilişki olduğu ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin içsel-çalışan sesliliği, içsel- inisiyatif, çalışan sesliliği- hoşgörü, içsel-hoşgörü, destekçi- çalışan sesliliği, destekçi- inisiyatif düzeyleri arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişkinin olduğu sonucu ortaya konulmuştur. Öğretmen algılarına göre psikolojik güvenliğin yordayıcısı olarak incelenen bilgi uçurma ve çalışan sesliliği modelinin orta düzey ve anlamlı bir ilişki ortaya koyduğu ve varyansın %31'lik kısmının bu yordayıcı değişkenler ile açıklanabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular ilgili yazına bağlı olarak tartışılmış, araştırmada yer alan sınırlılıklar belirtilerek gelecekteki çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur.