Parametrik Mimari Formun Mekansal Algı Üzerindeki Etkisi: Haydar Aliyev Kültür Merkezi Örneği

Abstract

İnsanı çevreleyen doğal ve yapay nesneler belli bir forma sahip olup insanı farklı şekilde etkilemektedir ve algılanmaktadır. Bu formlardan biri de hem dışarıdan hem içeriden algılanan mimari formdur. Her mimari form kendine özgü özelliklere sahiptir ve her insan tarafından farklı biçimde algılanmaktadır. Bu tez çalışmasında mimarlık alanında yeni formlardan biri olan parametrik mimari formun, insanın mekansal algı üzerinde oluşturduğu etkisi araştırılmıştır. Mimari yapı formunun mekansal algı üzerindeki etkisini araştıran bu tez çalışmasında Azerbaycan`ın başkenti Bakü`de neo-fütüristik tarzda ve parametrik tasarım yöntemi ile inşa edilmiş Haydar Aliyev Kültür Merkezi yapısı incelenmektedir. Bu çalışmanın amacı, ünlü mimar Zaha Hadid tarafından tasarlanmış parametrik forma sahip olan Haydar Aliyev Kültür Merkezi`nin mekansal algısı üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma 5 bölümden oluşmaktadır. Tezin birinci bölümünde araştırmanın amacı, kapsamı ve araştırma yöntemi aktarılmıştır. Tezin ikinci bölümünde mimari form kavramı ile ilgili geniş literatür taraması yapılmıştır. Mimari formların çeşitleri, özellikleri ve tarihsel süreçte değişimi detaylı olarak anlatılmış, örnekler üzerinden incelenerek tablo ve şekillerle desteklenmiştir. Mimarideki en yeni formlardan biri olan parametrik form ayrıntılı olarak incelenmiştir. Parametrik tasarım yöntemiyle oluşturulan formun özellikleri ve mimari örnekler aktarılmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde algı kavramı ve özellikleri, seçilmiş konu çerçivesinde form algısı, mimari form algısı, mekan algısı ve mekan algısını etkileyen faktörler yerli ve yabancı kaynaklardan incelenmiştir. Dördüncü bölümde parametrik forma sahip Haydar Aliyev Kültür Merkezi projesi anlatılmıştır. Yapının kütle formunun özellikleri ile iç mekan organizasyonu literatüre dayanarak yazarın çektiği fotoğraflarla ve görsel tablolarla incelenmiştir. Haydar Aliyev Kültür Merkezi`nin mekansal algı üzerinde etkisini belirlemek amacıyla merkezin ziyaretçilerine anket çalışması uygulanmıştır. Anket çalışması sonucu elde edilen veriler grafikler şeklinde aktarılarak değerlendirilmiştir. Beşinci bölümde araştırmanın sonucu ve öneriler yer almaktadır. Anket soruları Ek 2 kısmında bulunmaktadır.