Türkiye'de Ekimi Yaygın Olarak Yapılan Çeltik Çeşitlerinde IMI Herbisit Toleranslarının Karşılaştırılması

Abstract

Bu tez çalışmasında, ülkemizde yaygın olarak ekimi yapılan IMI toleranssız Osmancık 97 ile IMI toleranslı Yaprak CL, Değirmen CL, Reis CL ve Ormanlı CL çeltik çeşitlerinin, imazamoks etken maddeli IMI herbisite karşı gösterdikleri tolerans düzeyleri karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Toleranslı ve toleranssız çeltik tohumları, T.C. İstanbul Kültür Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü'ne ait iklim odasında çimlendirilerek bitkiler elde edilmiştir. Deney grubu bitkilerine %1,5, %3, %4,5 ve %6 konsantrasyonlarında imazamoks uygulanmış, en etkili dozun %4,5 olduğu belirlenmiştir. Bu doz, gelişimin 25. gününde Yoshida besin çözeltisi ile toleranslı ve toleranssız bitkilere uygulanmıştır. Hasat zamanı olarak belirlenen 29. günde (2-3'lü yapraklı evre), IMI toleranslı ve toleranssız çeltik bitkilerinin yapraklarında herbisit uygulamasına karşı oluşan biyokimyasal tepkileri değerlendirmek amacıyla, lipid peroksidasyonu (MDA düzeyi) ile fotosentetik pigment konsantrasyonları (klorofil-a, klorofil-b, toplam klorofil ve karotenoid) analiz edilmiştir. Bitki gelişimi ve morfolojik özelliklerin değerlendirilmesi için ise ortalama bitki boyu ve yaş ağırlıkları ölçülmüştür. Yaprak dokularından izole edilen RNA'lar kullanılarak, %4,5 imazamoks uygulamasına karşı OsALS ve OsNAL1 genlerinin anlatım profilleri qRT-PZR yöntemi ile belirlenmiştir. Lipid peroksidasyonu göstergesi MDA düzeyi tüm çeltik çeşitlerinde artmış, en yüksek değer 0,089 µmol.g-1TA ile Yaprak CL çeşidinde ölçülmüştür. Klorofil-a, klorofil-b ve toplam klorofil düzeyleri tüm çeşitlerde azalmıştır. Karotenoid düzeyi ise Ormanlı CL, Değirmen CL ve Yaprak CL çeşitlerinde sabit kalırken Osmancık-97 ve Reis CL'de düşmüştür. OsALS gen anlatımı, Osmancık-97, Ormanlı CL ve Reis CL çeşitlerinde anlamlı şekilde azalmış, Değirmen CL'de değişmemiş, Yaprak CL'de ise 1,6 kat artmıştır. Benzer şekilde, OsNAL1 gen anlatımı Osmancık-97'de sabit kalmış, diğer üç çeşitte azalmış, Yaprak CL'de ise 1,4 kat artış göstermiştir. Sonuç olarak, lipid peroksidasyonu, fotosentetik pigment düzeyleri ile OsALS ve OsNAL1 gen anlatımları değerlendirildiğinde, yalnızca Yaprak CL çeşidinin imazamoksa karşı etkin tolerans gösterdiği, diğer çeşitlerin ise bu özelliği yeterli düzeyde göstermediği belirlenmiştir.