Çağatay Türkçesi Metinlerinin Aktarılması Üzerine

Abstract

Türkçenin tarihi metinlerini çağdaş lehçelere aktarırken yaşanan güçlüklerden biri, metni yazanın ve yazıldığı dönem insanlarının kültürünü ve davranış biçimlerini oluşturan şartlar ile metni yazanın kavram dünyasını anlayabilmek, sözlerin o zaman dilimindeki anlamlarını ve işlevlerini bilmek ve aksamaya yer vermeyecek biçimde karşılamaktır. Bu tür çalışmalarda bu sayılanların eksikliği aktarmalarda çeşitli yanlışlıklara yol açmakta, zaman zaman metni yazanın söylediğinin dışında farklı anlamalar görülmektedir. Ülkemizde Türklük Bilimi çalışmaları henüz metin yayınlarını tamamlayamadı, ancak son zamanlarda yetersiz olmakla birlikte, tarihi metinleri çağdaş dile aktarma çalışmaları da görülüyor. Türkiye dışındaki Türk ülkelerinin Türklük Bilimi alanı bu noktada bize göre biraz farklı bir yol izledi ve metinleri çeviri yazıyla aktarmak yerine çağdaş dile yaklaştırarak aktarmayı tercih etti. Bu tercihte pratik faydanın öne alındığı düşünülebilir. Türkiye’deki Türklük Bilimi geleneğinde ise önce bilimlik ölçülerle metin yayınları, daha sonra ise pratik faydaya yönelik çalışmalar yapıldı. Bu bildiride ülkemizde Çağatay Türkçesi metinlerinin çağdaş Türkiye Türkçesine aktarılması ve bu aktarmalarda karşılaşılan güçlükler, bu güçlükleri doğuran cümle yapıları üzerinde durulacak, birtakım aktarma önerileri yapılacaktır.