Ortaöğretim Kurumlarında Görev Yapan Okul Yöneticilerinin Mentörlük Becerilerinin Öğretmen İş Doyumu ve Okul İklimine Etkisi

Abstract

Bu araştırmada öğretmenlerin görüşlerine dayalı olarak, kamu ortaöğretim kurumlarında görev yapan okul yöneticilerinin mentörlük becerilerinin öğretmen iş doyumu ve okul iklimine etkisini saptamak ve bazı değişkenlere göre incelemek amaçlanmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinin kullanıldığı bu çalışma 2023-2024 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Bakırköy ilçesinde kamu ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemi basit seçkisiz örnekleme yöntemiyle belirlenmiş ve araştırmaya 225 öğretmen katılmıştır. Verileri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu ile Okul Müdürlerinin Mentörlük Becerileri Ölçeği, İş Doyumu Ölçeği ve Okul İklimi Ölçeği olmak üzere üç farklı ölçek kullanılmıştır. Verilerin analizinde ve yorumlanmasında SPSS programı kullanılmıştır. Öğretmenlerin "Okul Müdürlerinin Mentörlük Becerileri", "İş Doyumu'' ve "Okul İklimi" Ölçeği alt boyutlarına verdikleri cevaplarda betimsel istatistikler ve normal dağılım analizi, gruplar arası karşılaştırmalar için fark analizleri olan t-test ve ANOVA, ilişki analizleri için korelasyon ve çoklu regresyon tekniklerinde yararlanılmıştır. Okul müdürlerinin mentörlük becerilerinin değerlendirme ve izleme süreçlerinde bu alanda daha düşük seviyede algıladığı sonucuna ulaşılmıştır. Cinsiyet değişkeni, yaş değişkeni, eğitim durumu, mesleki kıdem ve okuldaki görev süresi değişkenine göre göre anlamlı bir fark tespit edilememiştir. Branş değişkenine göre; beden eğitimi branşı ve matematik branşı arasında anlamlı bir fark tespit edilmiştir. Ortalamalar incelendiğinde; beden eğitimi branşındaki öğretmenlerin okul müdürlerinin mentörlük becerilerine yönelik daha olumlu bir değerlendirme yaptığını göstermektedir. Öğretmenlerin iş doyumuna ilişkin algısı orta düzeyde bulunmuştur. Cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılıklar tespit edilmiş olup; erkeklerin iş doyumu algısının kadınlara göre anlamlı derecede yüksek olduğu görülmüştür. Yaş değişkeni, eğitim durumu, mesleki kıdem ve çalışılan okuldaki görev süresi değişkenine göre anlamlı bir fark bulunamamıştır. Branş değişkenine göre anlamlı farklılık saptanmıştır. Farkın beden eğitimi branşı ile Türk dili ve edebiyatı branşında belirgin olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgu beden eğitimi branşı öğretmenlerinin iş doyumu açısından olumlu algıya sahip olduğunu göstermektedir. Öğretmenlerin okul iklimine ilişkin algısı orta düzeyde bulunmuştur. Okuldaki İlişkiler ve Öğrenme alt boyutu incelendiğinde; öğretmenlerin okullarındaki ilişkiler ve öğrenme ortamını genel anlamda olumlu değerlendirdikleri, Fiziki alt boyut incelendiğinde; öğretmenlerin okulun fiziksel koşullarını orta düzeyde yeterli bulduklarını, Güvenlik alt boyutu incelendiğinde öğretmenlerin okullarındaki güvenliği genel olarak olumlu değerlendirdikleri görülmüştür. Ölçek ve alt boyutları incelendiğinde öğretmenlerin orta düzeyde algılara sahip olduğunu söylemek mümkündür. Cinsiyet değişkenine göre; anlamlı fark tespit edilmiş olup erkeklerin ortalaması kadınlara göre daha yüksek bulunmuştur. Yaş değişkenine göre anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Eğitim durumu değişkenine göre anlamlı bir fark tespit edilememiştir. Branş değişkenine göre branşlar arasında anlamlı fark bulunmaktadır. Ortalamalar incelendiğinde bu farkın beden eğitimi branşından kaynaklandığı ve beden eğitimi branşında görev yapan öğretmenlerin okul iklimine yönelik algılarının daha olumlu olduğu söylenebilmektedir. Mesleki kıdem ve çalışılan okuldaki görev süresi değişkenine göre anlamlı bir fark bulunmamıştır. Okul yöneticilerinin mentörlük becerileri ile öğretmen iş doyumu ve okul iklimi arasında pozitif ve yüksek ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca öğretmen iş doyumu ve okul iklimi arasında da güçlü ve pozitif bir ilişki belirlenmiştir. Temel değişkenlere ilişkin ortaya çıkan bu bulguların okul yöneticilerinin mentörlük becerilerinin öğretmen iş doyumu ve okul iklimi ilişkisinin anlamlı ve önemli olduğunu ortaya koyduğu, elde edilen bulgular ilgili yazına bağlı olarak tartışılmış, araştırmada yer alan sınırlılıklar belirtilerek gelecekte yapılacak çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur.