Kültür Eksenli Kentsel Dönüşüm Stratejisi Olarak Kültür Mahallesi: Eski Mardin Örneği

Abstract

Bu çalışma, John Montgomery'nin kültür bölgeleri üzerine geliştirdiği çerçeveye dayanarak, kültür eksenli kentsel dönüşüm stratejilerinin, şehirlerin mekânsal, ekonomik ve sosyal yapıları üzerindeki etkilerini Eski Mardin örneği üzerinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Montgomery, kültür mahallesini, sanatsal ve yaratıcı üretim faaliyetlerinin yoğunlaştığı, kültürel mirasın ve sosyal etkileşimin ön planda olduğu, kentsel yenilenme süreçlerinde ekonomik ve mekânsal dönüşümün itici gücü haline gelen alanlar olarak tanımlamaktadır. Eski Mardin'in bir kültür mahallesi olarak ele alınmasında, bölgenin tarihî mirası, geleneksel üretim ve ürün çeşitliliği, turistik cazibesi ve sosyal dokusu belirleyici olmuştur. Çalışmada, kültür mahallelerinin kentler üzerindeki fiziksel, ekonomik ve sosyal gelişim etkilerinin göstergeleri analiz edilmiş ve Eski Mardin'in bu bağlamda kültür mahallelerinin karakteristik özelliklerinden "aktivite, biçim ve anlam" boyutlarına ne ölçüde sahip olduğu araştırılmıştır. Nitel bir yöntem benimsenen araştırmada; mülakat, kurum verileri, mekânsal analiz, doküman analizi, gözlem ve fotoğraflamadan faydalanılmıştır. Bu bağlamda Eski Mardin'de 119 kişiyle derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bulgular, Eski Mardin'in kültür mahallesi olma potansiyeline sahip olduğunu; ancak altyapı, modernizasyon ve kültürel etkinliklerin çeşitliliği gibi alanlarda iyileştirmeler gerektiğini göstermiştir. Bu bağlamda çalışma, kültürel mekânların kentsel dönüşümdeki rolünü vurgulayan özgün bir katkı sunmaktadır.