Anonim Şirketlerde Yurt Dışına Kişisel Veri Aktarımlarının Hukuki Dayanağı Olarak Standart Sözleşmeler

Abstract

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 9. maddesinde yapılan değişiklikler, kişisel verilerin yurt dışına aktarımı alanında köklü bir dönüşüm yaratmıştır. Bu dönüşümle birlikte, açık rıza istisnai bir yöntem haline gelmiş, veri aktarımında esas yöntem olarak "standart sözleşmeler" ön plana çıkmıştır. Söz konusu değişiklikler, özellikle büyük veri işleyen kuruluşlardan biri olan anonim şirketleri doğrudan etkilemiş; bu şirketlerin uluslararası veri aktarımı süreçlerindeki hukuki sorumluluklarını yeniden tanımlamıştır. Bu çalışmada, anonim şirketlerin yurt dışına veri aktarımı faaliyetleri çerçevesinde, güncel hukuki düzenlemelere nasıl uyum sağladığı, standart sözleşmelerin içerik ve işlevi ile birlikte detaylı biçimde incelenmiştir. Tezin ilk bölümünde kişisel verilerin tanımı, hukuki niteliği, işlenme şartları ve temel ilkeler ele alınmış; ikinci bölümde 6698 sayılı Kanun ile Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) karşılaştırmalı olarak incelenerek yurt dışına veri aktarımı için öngörülen hukuki mekanizmalar değerlendirilmiştir. Son bölümde ise, standart sözleşmelerin anonim şirketler tarafından nasıl uygulandığı, bu sözleşmelerin sağladığı hukuki güvenceler ve uygulamada karşılaşılan sorunlar analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, standart sözleşmelerin yalnızca yurt dışı ile uyum sağlamaya değil, aynı zamanda veri sorumlularının yükümlülüklerini belirginleştirerek şeffaflık ve hesap verebilirliği artırmaya hizmet ettiği tespit edilmiştir. Ancak Türkiye'deki standart sözleşmelerin, Avrupa Birliği uygulamalarındaki "Standard Contractual Clauses" (SCC) ile tam uyumlu olmaması, uygulamada bazı belirsizliklere yol açmaktadır. Bu kapsamda, standart sözleşmelerin sektörel rehberlerle ve denetim standartlarıyla desteklenmesi gerektiği ve veri koruma kültürünün risk temelli bir anlayışla geliştirilmesinin önem taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma, anonim şirketlerin veri aktarım süreçlerinde karşılaştıkları hukuki ve pratik zorluklara dair çözüm önerileri sunarak, bu sürecin daha güvenli ve uyumlu biçimde yürütülmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.