Hayretü'l-Ebrâr'da Fiilimsiler ve İşlevleri

Abstract

Ali Şîr Nevāyî tarafından yazılan, Hamse'sinin ilk mesnevisi olan Hayretü'l-Ebrâr, Nizâmî'nin Farsça kaleme almış olduğu Mahzenü'l-Esrâr'ına karşılık Türkçe bir nazire olmakla birlikte dönemin dil özelliklerini yansıtması dolayısıyla Çağatay Türkçesine ait son derece önemli bir eserdir. Çalışmamızın amacı Hayretü'l-Ebrâr'da bulunan Türkçenin ifade gücünü geliştiren fiilimsileri tespit etmek ve metinden taradığımız beyitlerden hareketle fiilimsilerin işlevlerini belirlemektir. Araştırmamız Vahit Türk ve Şaban Doğan tarafından Süleymaniye Kütüphanesi Fatih 3755/1 arşiv numaralı nüsha esas alınarak günümüz Türkçesine aktarılmış olan Hayretü'l-Ebrar mesnevisindeki fiilimsilerin işlevleriyle ilgilidir. Çalışmamızın sonucunda fiilimsiler adı altında incelenmesi gereken isim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil eklerine, her bir fiilimsi ekinin yapı ve görevlerine dikkat çekilmiştir. Fiilimsi ekleri hakkında yapılan detaylı araştırma ve inceleme sonucunda ise Çağatay Türkçesi döneminde kullanılan isim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil eklerinin farklı anlam ve işlevleri ortaya konularak Türk dili araştırmalarına katkı sağlanmaya çalışılmıştır.