Metforminin Lipid Metabolizması Üzerine Etkilerinin 3T3-L1 Hücrelerinde İncelenmesi

Abstract

Obezite, günümüzde giderek artan bir prevalansa sahip bir halk sağlık sorunu olarak pek çok kronik hastalığın temelini oluşturmaktadır. Metformin ise özellikle tip 2 diyabet tedavisinde yaygın olarak kullanılan anti-diyabetik bir ilaçtır. Metformin son yıllarda, obezite ve lipid metabolizması üzerindeki etkileri oldukça dikkat çekmektedir. Metforminin obezite ve lipid metabolizmasında etkilerinin moleküler düzeyde anlaşılabilmesi için in vitro obezite çalışmalarında sıklıkla tercih edilen bir model olan 3T3-L1 pre-adiposit hücre hattı kullanılmıştır. Bu tez çalışmasında farklılaştırılmış 3T3-L1 adiposit hücrelerine metformin uygulamasıyla lipit metabolizmasında görev alan bazı temel proteinlerin ekspresyon seviyelerine etkisi araştırılması amaçlanmıştır. Bu bağlamda üç farklı deney grubu oluşturulmuştur: Kontrol grubu, farklılaştırılmış hücre grubu ve farklılaştırılmış hücrelere metformin uygulanmış grup. Pre-adiposit 3T3-L1 hücrelerinin farklılaşmaya indüklenmesi için pre-diferansiyasyon ortamı (IBMX, DEX, İnsülin) ve diferansiyasyon ortamı (İnsülin) kullanılmıştır. Metformin uygulaması farklılaştırma sürecinde gerçekleştirilmiştir. Hücrelerden izole edilen proteinler Western Blot yöntemiyle analiz edilmiştir. Lipid metabolizmasında rol oynayan PPAR γ, SREBP1c, FASN ve ACC proteinlerin ekspresyonları GAPDH referans proteini kullanılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular farklılaştırma grubu ile kontrol grubu karşılaştırıldığında mevcut proteinlerin ekspresyon düzeylerinde beklenenin aksine bir azalma gözlemlenmiştir. Ancak metformin uygulanan grupta farklılaştırma grubuna göre anlamlı bir artış gözlenmiştir. Bu durum metforminin farklılaşma sırasında oluşan baskılanmayı tersine çevirerek adiposit hücrelerinin fonksiyonları üzerinde düzenleyici bir etki yarattığını göstermektedir. Protein ekspresyonlarındaki değişiklikleri desteklemek amacıyla qRT-PCCR yöntemi gerçekleştirilerek genlerin mRNA ekspresyonları analiz edilmiştir. Gen ekspresyon analizleri, protein ekspresyonlarındaki değişikliklerle uyumludur. Farklılaşma grubunda kontrol grubuna kıyasla gen ekspresyonlarında azalma, metformin uygulamasıyla tekrardan bir artma gözlemlenmiştir. Sonuç olarak bu tez çalışmasında metforminin yalnızca glukoz metabolizmasına değil, adiposit hücrelerinin farklılaşması ve lipit metabolizması üzerindeki düzenleyici bir etkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Bu tez çalışması kapsamında metforminin adiposit hücrelerinin fonksiyonları ve lipit metabolizması üzerindeki etkileri ilk kez bu özgül protein ve mRNA paneli üzerinden değerlendirilerek metforminin potansiyel lipit metabolizmasındaki regülatör özelliklerine ışık tutmuştur.