Hızır Meddâhî'nin "Mahşer-Nâme" Adlı Eseri (Bodleian Nüshası) [Giriş-İnceleme-Metin-Açıklamalı Dizin-Tıpkıbasım]

Abstract

Kıyametin sözlük anlamı "dirilip mezarından kalkma, Allah'ın huzurunda durma"dır. Dünyadaki varlıkların ölüp dirilmesi ve ahiret hayatının başlama olayının manzum ve mensur olarak anlatıldığı edebî türlere Ahvâl-i Kıyâmet, Kıyâmet-nâme, Ahvâl-i Mahşer, Dâstân-ı Mahşer, Mahşer-nâme gibi isimler verilmiştir. Kıyamet ve mahşer gününü anlatan bu eserlerin Kura'an-ı Kerim ile ayet ve hadislere dayandırılması anlatılanların inandırıcılık vasfını da arttırmıştır. Oğuz yazı dilinin başlangıcı ile beraber ilk örneklerini gördüğümüz mahşer-namelerin manzum ve mensur olarak yazılmış birçok nüshası bulunmaktadır. Yapılan araştırmalarda Eski Anadolu Türkçesi dönemine ait ilk mahşer-name Cem Dilçin'nin makalesinde Şeyyad ʿİsā adlı bir şaire ait olduğunu belirttiği 13. yüzyılda yazılmış Ahvāl-i Kıyāmet adlı eserdir. Çalışmamıza konu olan Mahşer-nâme, Bodleian Kütüphanesi, 2130 numarada kayıtlı bir risaleler mecmuasının 92b-114b sayfaları arasında yer almaktadır. Eser üzerine yapmış olduğumuz bu çalışma giriş, inceleme, metin ve açıklamalı dizin bölümlerinden meydana gelmektedir. Çalışmada, mahşer-nâme kültüründen ve Türk edebiyatındaki öneminden bahsedilmiştir. Daha sonra transkripsiyon alfabesiyle aktarılan eserin Eski Anadolu Türkçesi ses ve şekil özellikleri kapsamında dil incelemesi yapılmıştır. Dizin bölümünde, nüshada yer alan bütün sözcüklerin anlamları verilmiştir. Ayrıca çalışmanın sonuna eserin tıpkıbasımı okuyuculara sunulmak üzere eklenmiştir.