Kutadgu Bilig’in Türk Edebiyatındaki İzleri

Abstract

1069 - 1070 yılında Karahanlılar döneminde yazılan Kutadgu Bilig, Türk dünyasında sadece bir edebiyat metni olarak kalmamış, hem devlet büyüklerine rehberlik etmiş hem de şairler ve yazarların toplumsal duyarlılıklarına yön vermiştir. Rehber eserin dile getirdiği, devlet adamlığı, adalet, kanun, mutluluk, ahlâk, akıl gibi kavramlar; insanca bir arada yaşamanın, bir toplum ve millet olmanın temel olgularıdır. Duyarlı her yazar ve şair, içinde bulunduğu toplumda bu kavramlardaki sapmalar karşısında direncini ortaya koyar. Zamana uygun, kendince saptamalar yaparak tepki verir. Türk edebiyatında Yunus Emre, Mevlana, Hacı Bayram-ı Veli gibi ilk dönem bilgeleri ve Nabi, Nefı gibi divan şairlerinden sonra Namık Kemal, Mehmet Akif Ersoy, Ziya Gökalp, Nazım Hikmet, Rifat İlgaz, Attilâ İlhan gibi şairler ve yazarlar, bir bakıma kendi dönemlerinde Kutadgu Bilig’i güncellemiştir. Özellikle sosyal ve toplumsal değişim süreçlerinde, edebiyat, o dönemin parlayan şair ve yazarlarıyla üzerine düşen görevini yerine getirmiş, hem tarihe karşı sorumluğunu göstermiş hem de gençlere adalet, kanun, mutluluk, devlet yönetimi, özetle toplum sözleşmesi hakkında uyarılarda bulunmuştur.