Çağatay Türkçesi Metinlerinde Moğolca Öğeler

Abstract

Türkçe Moğolca dil ilişkilerini dönemlere ve bölgelere göre değerlendirdiğimizde Çağatay metinlerinin farklı bir durum sergilediği görülür. Çağatay dönemi metinlerinde Ttirkçenin önceki dönemlerinde rastlanmayan bazı Moğolca öğelerle karşılaşılır. Bu öğelerin Cengizlilerin hâkimiyeti sırasında Türkçeye girdiği düşünülmelidir. Bu dil öğeleri dışında Moğolların etkisiyle Türkler tarafından Uygur yazısının kullanımının yaygınlaştığı da bir başka husus olarak karşımıza çıkar. Bu dönem ve sonrasında Uygur yazısı hem Doğu Türklüğünde, hem de Bati Türklüğünde adeta yeniden canlanmış ve yer yer kullanılmıştır. Atabetü’l-Hakayık’ın Uygur alfabeli nüshaları, Kutadgu Bilig’in 1439 yılında Herat’ta bu harflerle istinsah edilmesi, başka bazı Uygur harfli eserlerle Fatih’in Uzun Hasan’a yazdığı mektuplarda bu alfabenin tercih edilmesi bu düşüncemizin kanıtları olarak gösterilebilir.