Kuvvetler Ayrılığı Perspektifinden İklim Davalarında Yargının Rolü

Abstract

İklim değişikliği, ekosistemlerden insan sağlığına uzanan çok boyutlu etkileriyle küresel ölçekte yaşamı tehdit eden bir kriz hâline gelmiştir. Sınır aşan ve geri döndürülemez niteliği nedeniyle klasik çevre hukuku araçlarını aşan bu kriz, devletlere kapsamlı pozitif yükümlülükler yüklemekte; bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi ise iklim davalarında belirgin bir artışa yol açmaktadır. Bu artış, yargının iklim politikalarının şekillenmesindeki rolünü ve bu rolün demokratik meşruiyet sınırlarını kuvvetler ayrılığı doktrini çerçevesinde yeniden tartışmaya açmaktadır. Tartışmanın merkezinde, iklim krizinin aciliyeti karşısında mahkemelerin daha etkin bir denetim üstlenmesi gerektiğini savunan yaklaşımlar ile iklim politikalarının yasamanın takdir alanında kaldığını vurgulayan karşı görüşler yer almaktadır. Bu çalışmada, Montesquieu’nun “kötü kanun koyucular iklimin verdiği kusurları geliştirir; iyi kanun koyucular bunlara karşı koyar” şeklinde ifade ettiği görüş, Urgenda, Klimatzaak, Neubauer ve KlimaSeniorinnen kararları ışığında değerlendirilerek, iklim politikaları üzerinde yargının dengeleyici ve tamamlayıcı rolünü incelenmektedir.