Ceza Muhakemesinde Gizli Soruşturmacı Görevlendirilmesine İlişkin Bir AİHM Kararı Bykov v. Rusya

Abstract

Bu çalışmada, AİHM Büyük Dairesinin 10 Mart 2009 tarihinde vermiş olduğu Bykov/Rusya kararı incelenmiştir. Söz konusu karar, bireysel suçlarda gizli soruşturmacı görevlendirilmesine ilişkin ilgi çekici bir örnek olarak ortaya çıkmıştır. Bu karar özellikle, gizli soruşturmacı görevlendirilmesi tedbirinin uygulandığı hallerde, Sözleşmede güvence altına alınan belirli temel hak ve özgürlüklerin ihlal edilmemesi için bu tedbirin hangi koşullarla ve ne şekilde uygulanması gerektiğini ortaya koyması yönünden dikkat çekicidir. Başvuran, tutuklanmasının hemen öncesinde, kendisi hakkında suç delilleri ortaya koymak maksadıyla üzerinde gizli dinleme cihazı bulunan tanığın evine gelerek kendisiyle bu suçu ikrar ettirmeye yönelik bir görüşme yapmasının ve bu görüşmenin iradesi dışında kayda alınmasının konut dokunulmazlığı, AİHS m.8 kapsamında özel hayatının gizliliği ve dokunulmazlığı ile adil yargılanma hakkını ihlal ettiği iddiasında bulunmuştur. Mahkeme ise, başvuranın gizli soruşturmacı ile yapmış olduğu görüşmeyi, Allan kararında olduğu gibi bir hücrede değil, bizzat kendi malikanesine bağlı misafir evinde gerçekleştirdiğini, görüşme sırasında tamamen özgür iradesi ile hareket ettiğini ve bu bakımdan Allan kararında olduğu gibi sessiz kalma hakkının ihlal edilmediğini belirtmiştir. Ayrıca, söz konusu delilin baskı veya zorlama ile elde edilmemiş olması ve mahkemenin içtihatlarında ortaya konan asgari güvencelerin sağlanmış olması nedeniyle başvuranın adil yargılanma hakkının ihlal edilmediği yönünde karar vermiştir.