Arzu Nesnesi Ütopyanın Temsil Nesnesi Üzerinden Okunması - ASLAN, ELİF SERTSARI (İstanbul Kültür Üniversitesi, 2024)
Tarih içerisinde her döneme farklı sorunlar eşlik etmektedir ve bu sorunlar toplum psikolojisinin içerisinde farklı arzular yaratmaktadır. Arzular ise dönemin problemlerinden kaçınarak yaratılan yeni fikirleri oluşturmaktadır. Oluşturulan fikirler zaman içerisinde hem dönemi tasvir eden hem o sorunlardan kaçınan hem de yine o sorunları içerisinde barındıran nitelikte olmaktadır. Balsac'ın da belirttiği gibi "Umut, arzulayan bellektir". Umut ve arzu geleceğe ait kavramları anlatırken, bellek ise hafızaya yani geçmişe bağlantı kuran, bağlama ayak uyduran düşünceleri barındırmaktadır. Dolayısı ile umut edilen arzuların bellekteki yansıması olan temsilinde değişimler gözlemlenmektedir. Bu tezde arzu edilen ütopyaların temsilini irdelemek ve irdelenen temsillerin özelliklerine değinerek vaat edilen ile sonuç ürün arasındaki ilişkiyi kurmak amaçlanmıştır. Ütopyaların temsil ilişkisindeki değişim ise ideoloji ve praksis temsiller olarak iki ayrı kanaldan yapılmıştır. Araştırmanın yönteminde ideolojik temsiller için aktarım şekli ve dönemi üzerine inceleme yapılırken, praksis temsillerde gündelik yaşam argümanlarına dair kavramsal kodlamalar ve kategorilendirmeler gerçekleştirilmiştir. "Arzu nesnesi ütopyalar; hayal ürünü olup, temsil edildikleri takdirde distopik özelliklere sahip kavramlara dönüşmektedirler" hipotezinin kullanıldığı çalışma sonucunda elde edilen bulgularda, arzu nesnesi olarak hayal edilen ütopyaların zaman içerisinde dejenere olarak farklılaştığı ve arzunun dışarısına çıkarak dönemin olumsuz yönlerini içinde barındırmaya başladığı gözlemlenmiştir. Oluşturulan yeni kentler geleceğe dönük kötü senaryolar için kullanılırken, toplumsal hafızanın dönüşümünü de olumsuz etkilemektedir. Toplumsal hafıza ise tekrar yeni kentlerin oluşumunu etkileyerek paradoksal bir senaryoya dönüştürmektedir. Çalışmada bu senaryonun başlamasına sebep olan kusursuz hayal ürünü arzunun yerini temsilleri aldığında bağlamın sorunlarını da içinde barındırdığı görüşü vurgulanmıştır. Bu görüş ise çalışma sonucunda doğruluğunu ispatlar niteliktedir.
Reading the Object of Desire Utopia Through the Object of Representation
Yüksek lisans tezi.
Keywords: Ütopya-Distopya; Arzu; Temsil; İdeoloji-Praksis; Kent İmgesi; Toplumsal Hafıza