Çevre ve ekoloji kavramları kapsamında ideolojik yaklaşımlar ve sanat - Oruç, Zeren (İstanbul Kültür Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Yönetimi Anabilim Dalı / Sanat Yönetimi Bilim Dalı, 2017)
Tarih boyunca günün sosyal, politik ve ekonomik koşullarına göre şekil alan sanat, dönemin koşullarını yansıtmakla kalmamış, sergilediği eleştirel tutumla birçok şeyi değiştirmiştir. Toplumsal sorunlara kısa ve uzun vadede çözüm bulmaya ya da farkındalık uyandırmaya çalışan sanat, doğayı ve bütün insanlığı tehdit eden ekolojik sorunlardan uzak kalmamıştır. Değişen ekonomik ve politik çerçevede, bu sorunlarla başa çıkmaya çalışan sanat ve sanatçı, yeni sanatsal akımların doğuşuna yol açmıştır. Çevreye ve ekolojiye duyarlı ideolojik yaklaşımlardan ilham alan bu sanat akımları, farklı süreçlerde ve ideallerde gelişmiştir. Benzer duyarlılığı taşıyan sanatçılar arasında, farklı yöntemler benimseyenler olmuştur. İnsan kaynaklı ekolojik felaketleri ele alan sanatçılar akımlara bağlı kalmadan çevre sorunlarına ve ekolojik sorunlara olan tepkilerini göstermiştir. Çevre sorunlarını ve ekolojik sorunları, ideolojik yaklaşımlar ve sanat çerçevesinde değerlendiren tezde, sanatın sorunlara karşı izlediği yollar ve ortak amaçları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu amaçların farkındalık yaratmak ve/veya ekolojik dengenin yeniden kurulması temeline dayandığı sonucuna ulaşılmıştır. Söz konusu olan amaçların, gerçekleşme ihtimalleri ve bunların nedenleri değerlendirilmiştir. Çevre ve ekoloji odaklı akımların ve doğrudan ekolojik felaketlere tepki veren sanatın farklı etkiler yarattığı görülmektedir. Son olarak, sanatın bu amaçlar doğrultusunda daha etkili olabilmesi için çözüm önerisi getirilmiştir. Sanatın siyasi ideolojilerle doğrudan ve dolaylı ilişkisini ve sanatın ekolojik felaketlere nasıl tepki verdiğini ortaya koymak amacıyla yazılan tezde, geniş kapsamlı bir araştırma yapabilmek amacıyla literatür araştırma ve belge tarama yöntemleri kullanılmıştır.
Ideological approaches and art within the notion of ecology and environment
Throughout history, art, shaped by social, political and economic conditions of the day; solely art has not reflected the conditions of the period, yet changed many things with its critical approach. The art that tries to find short or long term solution for social issues or that tries to raise awareness didn't keep away from ecological issues threatens the nature and whole humanity. Art and artists, who are trying to overcome these issues, gave rise to new art movements within the framework of changing economics and politics. Art movements, inspired by ideological approaches with environment and ecology concerns, have developed in different processes and ideals. Among the artist, who have similar sensitivity, there has artist adopted different approaches. Artists discussing man-made ecologic disasters have been reacted to environmental and ecological issues without adhering to art movements. In the dissertation, that evaluates environmental and ecological problems within the framework of ideological approaches and art, art's paths against issues and their common purposes have been tried to be revealed. It has come to end, these purposes are based upon creating awareness and restoration of ecological balance. The possibility of actualisations and reasons of purposes that aforesaid have been assessed. It has been seen that art movements focused on environment and ecology and, art reacts directly to ecological disasters creates different effects. Finally, solutions have been offered in order to make art more effective in the direction of these objectives. Literature research and document review methods have been used in the thesis written in an attempt to reveal direct and indirect relation of art and ideologies, art's reaction to ecological disasters.
Keywords: Çevre; Ekoloji; İdeoloji; Sanat; Farkındalık; Environment; Ecology; Ideology; Art; Awareness