Beyin-Beden-Zihin Etkileşiminde "Nebulöz Kartezyen Sistem" - Güntekin, Bahar; BAŞAR, EROL (İstanbul Kültür Üniversitesi Yayınları, 2006)
Rene Descartes 'in gelistirdigi Kartezyen Sistem "Newton 'un Dinamik Kurallari" ile ilintili ve iç içe geçmis olan temel bir kavramsal ve analitik sistemdir. Rönesans'tan itibaren modem bilimin youlunu açmistir. 20 inci yüzyil'in baslarinda Kuantum süreçlerini analiz etmek amaciyla, fizikçiler nedensellik ilkesinin olasiliksal ilkeye dönüstügü bir Probabilistik (olasiliksal) Kartezyen Sisteme yönelmislerdir. Bu da (kuantum kurallarina itaat eden) elementar parçaciklarin yörüngelerinin sadece bulutlu dalga paketleriyle açiklanabilecegi anlamina gelmektedir. Beyin-beden-zihin sorununa yönelik bir yaklasim modern fizik ve kuantum dinamigindeki çabalardan daha fazlasini gerektirmektedir. Beyin-beden-zihin yapisinin analizine belirsiz nedensizlikleri ve dolayisiyla da "çoklu belirsiz nedensellikleri" dahil etmemiz gerekir. Bu çoklu nedensellikler (I) vejetatif sistemin nonlineer özelliklerinden (biyokimyasal transmitörlerdeki düzensizlikler, kardiak çiktisi, vasküler sistemdeki turbülanslar, respiratuar apne, peristalsisdeki nonlineer salinimsal etkilesimler); (2) nöronal elektirisitenin nonlineer davranisi (örnegin EEG'nin kaotik yapisi) ve (3) genetik modülasyonlardan kaynaklanabilir, ayrica, (4) bu fizyolojik olgular yaninda vücuttaki fiziksel süreçlerin nonlineer özelliklerini de hesaba katmamiz gerekmektedir. Beyin; yaklasik D2=6'lik, düz kaslar da D2=3'lük korelasyon boyutu olan deterministik kaos gösterir. Bu gerçekler isiginda, beyin-beden sistemindeki süreçleri tanimlamada ve analiz etmede hiperprobabilistik bir yaklasimla veya bir Hiper-Olasiliksal Kartezyen Sistemi'yle karsilasiriz. Eger bu yapiya veya zaten hiper-probabilistik olan bu yapiya "hislerimizi", duygularimizi ve yaraticiligi eklersek bu "Yeni Kartezyen Sistem" hiper-probabilistik olmanin ötesine geçerek bir Nebü[öz Sisteme dönüsür, gelecege iliskin olarak, sadece nebülöz tahminler yürütebiliriz; tüm bunlara ragmen bu mantik zincirine• bagli kalarak beyin-beden-zihin ortakliklarindan yola çikarak tahminlerde bulunabiliriz. Kesinliginden emin olma.sak da, beyin-beden-zihin ortakligina ait mekanizmalarinin "bulutlu veya sisli bir günde yürünecek yolu bulmak" metaforuyla benzer bir sekilde analiz ve tahmin edilebilecegini varsaymaktayiz. "Nebülöz Kartezyen Sistem" de (NKS) iste budur. Rene Descartes, yasadigi çagda dahice girisiminde bulunurken bugünkü modem fizyoloji ve modern fizigin bilgi birikimine sahip degildi. Biz Yeni KartezyenSistem üzerine düsünmenin vaktinin geldigini düsünüyoruz. Bunu basarmak için Heisenberg S-Matrisinin ve "Feynman Beyin Semalari" adini verdigimiz modifiye Feynman semalarinin kullanilmasini önermekteyiz. NKS'ya dair salinimsal yaklasimin içindeele alinmasi gereken bir diger metafor ise "sicim kurami" (string theory) dir. Ayrica beyin-beden-zihin ortakliginin kendi dinamik çerçevesini olusturmak için temel adimlar atilmasi gerektigini de israrla öne sürmekteyiz, fizik ve matematige ait önermeler ve metaforlar faydalidir ancakbeyne özgü dile ait gramerin biyolojik temellere dayali, uyarlanir-olasiliksal bir Kartezyen Sistemle çözülmelidir. Bu yeni Kartezyen Sistem mutasyonlar geçirecek ve Beyin-bedenzihin sorununa yaklasimda yeni kapilar açmak için Charles Darwin'in evrim teorisiyle paralellik içinde Henri Bergson'un felsefesine uzanacaktir..
Keywords: beyin-beden-zihin; kuantum beyin modeli; kaos; beyin salınımları; alfa; sicim kuramı; Feymann şemaları; Heisenberg S-Matrisi; brain-body-mind; quantum brain model; chaos; brain oscillations; alpha; string theory; Feynmann diagrams; Heisenberg S-Matrix