Akıllı İlaç Yönetim Sistemleri İçin Talep Tahmini Uygulaması - ADIGÜZEL, HANDE MİRAC (İstanbul Kültür Üniversitesi, 2025)
Günümüzde teknolojinin gelişmesi ile birçok noktada olduğu gibi hastalıklarda ve dolayısıyla da ilaçlarda ve kullanımın yollarında da yenilikler olmaktadır. İlaç sayısının ve türünün artışının avantajları olduğu gibi doğru yönetilememesi durumunda ilaç israfı da ne önemli ölçüde artmaktadır. Zayiyatı azaltmak doğru bir ilaç yönetim sistemi ile mümkündür. İlaç yönetim sistemlerini hastanelerde kullanıyor olmak eczacılıkta da 5 Doğru olarak geçen Doğru Hasta, Doğru İlaç, Doğru Doz, Doğru Yol, Doğru Zaman kuralını destekler. Doğru yönetilemeyen stoklar ilaç israfı ile hem çevreye zarar verir hem de maddi kayıplara sebep olur. Doğru yönetilemeyen stok, ilacın kaybına neden olurken aynı zamanda ihtiyacı olan başka bir kişinin de erişimini engelliyor olacaktır. Bu çalışmada örnek alınan bir hastanede seçilen bir ilaç gurubuna ait iki yıllık ilaç zaiyatı verisi incelenerek, talep tahmin yöntemleri kullanılarak bu israfın azaltılması için akılcı ilaç kullanımını destekleyecek örnek bir envanter planlama tablosu hazırlamak amaçlanmıştır. Bu motivasyonla, gelecek dönem tahminleri için geleneksel üstel dağılım ve hareketli ortalamalar yöntemlerinin Kalman Filtresi ile birleştirilerek kullanılması önerilmiştir. Bu çalışma, seçilmiş bir hastaneden iki yıllık ilaç israfı verilerini analiz ederek ve belirli bir ilaca odaklanarak bir tahmin modeli geliştirmeyi ve ilaç yönetim sistemi için örnek bir envanter planlama tablosu sağlamayı amaçlamaktadır. Sonuçta kalman filtresi uygulaması ile düzensiz bir envanter gösteren veri ix düzenlenmiş, böylece daha doğru envanter planlama tablosuna erişilmiş ve farklı hata performans göstergeleri incelendiğinde tahmin performansı %90 üzerinde iyileşmiştir. Hastane sayısının arttırılacağı benzer çalışmalar yapıldığında ise daha çeşitli sonuçlara ulaşılabilecektir. Hasta sayısının, veri alınan hastane sayısının ve kullanılan ilaç adedinin arttırılması mümkündür.
Keywords: İlaç Yönetim Sistemi; Talep Tahmini; Kalman Filtresi