Ranolazine ve Flecainide Kombinasyonunun Metastatik Meme Kanserindeki Nav 1.5 Voltaj Kapılı Sodyum Kanalına (VGSC) etkisi: Moleküler Değerlendirmeler - MAMMADOVA, GUNEL (İstanbul Kültür Üniversitesi, 2025)
Üçlü negatif meme kanseri (TNBC), yüksek invazivite ve metastaz potansiyeliyle bilinen, tedavisi zor bir kanser türüdür. Bu hastalarda ölüm oranlarının en önemli nedenlerinden biri metastazdır ve metastazın engellenmesi, hastaların yaşam süresini ve yaşam kalitesini artırmada kritik bir rol oynar. Son yıllarda yapılan çalışmalar, voltaj kapılı sodyum kanallarının (VGSC'ler), özellikle alfa alt birimi Nav1.5'in, meme kanser metastazının oluşmasında önemli bir etkisi olduğunu göstermiştir. Nav1.5'in aşırı ekspresyonu, hücrelerin göç ve invazyon yeteneğini artırmakta ve bu durum, kanserin yayılmasını kolaylaştırmaktadır. Bu nedenle, VGSC'ler metastatik meme kanserinde umut vaadeden bir tedavi hedefi olarak ortaya çıkmaktadır. Kalp hastalıklarında yaygın olarak kullanılan ve VGSC'leri bloke eden Ranolazine (RNL) ve Flecainide (FLC) gibi anti-aritmik ilaçların, kanser hücrelerinde de metastatik aktiviteyi azaltma potansiyeli araştırılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, yüksek metastatik özellik gösteren MDA-MB-231 meme kanseri hücrelerinde Nav1.5 sodyum kanalına ait gen/mRNA ekspresyonu ve proliferasyon düzeylerini, normoksi ve hipoksi koşulları altında flekainid (FLC) ve ranolazin (RNL) tekli ve kombinasyon tedavileriyle değerlendirmektir. Hücre proliferasyonu MTT testiyle moleküler düzeyde ise Nav1.5 gen ve protein ekspresyonları sırasıyla Western blot ve qRT-PCR ile araştırılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre ilaçların, uygulanan dozlarda hücre proliferasyonunu etkilemediği saptanmıştır. Nav1.5 ekspresyonu analizlerinde, hem tekli hem de kombinasyon tedavilerinin proteini anlamlı oranda azalttığı belirlenmiştir. Özellikle FLC ve RNL'nin kombinasyon şeklinde kullanımı, Nav1.5 protein ve mRNA seviyelerinde daha belirgin bir azalma sağlamıştır, bu da ilaçların sinerjik bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, VGSC'lerin bloke edilmesinin meme kanserinde metastazın moleküler mekanizmalarını hedeflemede etkili olabileceğine işaret etmektedir. Sonuç olarak, bu tez çalışmasında elde edilen bulgular, antiaritmik ajanlar RNL ve FLC'nin, MDA-MB-231 TNBC hücrelerinde Nav1.5 VGSC'yi hedef alarak, i) hem FLC hem de RNL'nin ayrı ayrı NaV1.5 VGSC ekspresyonunu inhibe ettiğini ve RNL'nin FLC'ye oranla daha etkili olduğunu, ii) Ayrı ayrı kullanıma oranla, FLC+RNL kombinasyonunun daha etkili olduğu, dolayısıyla da ilaçların sinerjik bir etki gösterdiklerini iii) İlaçların hipoksik koşullarda VGSC ekspresyonunu daha yüksek seviyede inhibe ettiğini ortaya koymuştur. Böylece, anti-aritmik FLC+RNL kombinasyonu ile kanal ekspresyonunun hipoksik koşullarda daha yüksek oranda inhibe edilebileceğine dair ilk veriler saptanmış olup, metastatik aktiviteye karşı, bu terapötik potansiyelin daha ayrıntılı olarak ve in vivo da araştırılmasına ihtiyaç bulunmaktadır.
Keywords: Meme Kanseri hücreleri (MDA MB 231); VGSC; Nav1.5; Flekainid (FLC); Ranolazin (RNL); Kombine Tedavi ( FLC+RNL); Normoksi; Hipoksi