Çağdaş Dönem Mimari Fotoğraf Temsillerinde Kompozisyon Ögelerinin İncelenmesi - DÖŞERÇAKAR, MELİS (İstanbul Kültür Üniversitesi, 2025)
Mimari ve fotoğraf geçmişten günümüze birbiri ile ilişkili ve birbirini besleyen iki disiplin olmuştur. İlk fotoğraf karesinin elde edildiği dönemlerde zamanın teknik koşulları, yapıların fotoğrafın ana konusu olmasını zorunlu kılmıştır. Mimari ise fotoğraflar aracılığıyla temsil edilerek geniş kitlelere erişim sağlamıştır. Dolayısıyla fotoğrafın ortaya çıkışı aynı zamanda mimari fotoğrafın doğuşunu da beraberinde getirmiştir. Mimari fotoğrafın tarihsel sürecinde, gerek dönemin koşullarının olanak verdiği birtakım teknik etkenlerle gerekse süreç içerisinde değişen yaklaşımlarla farklı mimari fotoğraf temsillerinin oluştuğu görülmüştür. Bu temsiller, mimarinin sınırsız sayıdaki görünüm olanakları arasından fotoğrafçının gözünden, fotoğrafçının oluşturduğu kompozisyon doğrultusunda yeniden inşa edildiği ve aktarıldığı temsiller olarak karşımıza çıkmaktadır. Kompozisyon kavramı en yalın haliyle bir bütünü oluşturan çeşitli ögelerin en iyi şekilde bir araya getirilmesi durumudur. Diğer tüm görsel alanlarda olduğu gibi fotoğraf disiplininde de kompozisyon önemli bir yer tutmaktadır. Dolayısıyla fotoğrafın dallarından biri olan mimari fotoğrafta da kompozisyon ilişkilerinin varlığı söz konusudur. Bu doğrultuda çalışmada mimari fotoğraf ve kompozisyon ilişkisine odaklanılmıştır. Çalışmada günümüz mimari fotoğraf temsillerinde yer alan kompozisyon ögelerinin incelenmesi, ön plana çıkan özelliklerin ortaya konması ve güncel mimari fotoğraf temsillerine dair çıkarımlarda bulunulması amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında Architectural Photography Awards mimari fotoğraf yarışmasının kısa listesinde yer alan ve 2012-2022 olmak üzere yarışmanın tüm yıllarını kapsayan 43 adet dış mekan ve 45 adet iç mekan fotoğrafı incelenmiştir. Görsel verilerin analizine imkan veren içerik analizinin kullanıldığı çalışmada, literatürden elde edilen kategori, tema ve alt temaların ışığında toplamda 88 adet fotoğraf analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Analizler sonucunda elde edilen bulgular kategorilere sadık kalınarak detaylı olarak aktarılmıştır.
Keywords: Mimari Fotoğraf; Kompozisyon; Mimari Fotoğraf Yarışması