Fas'taki Geleneksel Avlulu Evlerin Pasif İklimlendirme Tasarım İlkeleri Çerçevesinde Değerlendirilmesi - GUELAA, MANAL (İstanbul Kültür Üniversitesi, 2025)
Günümüzde enerji tüketimini azaltmak ve doğal iklim koşullarıyla uyum içinde yaşamak, mimarinin önde gelen hedeflerinden biri haline gelmiştir. Fas'ın geleneksel mimarisi, pasif iklimlendirme ilkeleriyle dikkat çeken ve doğal çevreye uyum sağlayan bir yapı kültürüne sahiptir. Özellikle geleneksel avlulu evler, kullanıcıların termal konforunu sağlarken enerji etkinliği açısından önemli çözümler sunan bir tasarım anlayışını yansıtmaktadır. Bu evlerde yer alan avlular; doğal havalandırma, pasif ısıtma-soğutma ve gölgeleme stratejileri gibi enerji etkin tasarım ilkelerinin temel unsurları olarak öne çıkmaktadır. Bu tez, Fas'taki geleneksel avlulu ev tipolojisinin benzersiz ve önemli yönlerini pasif iklimlendirme ilkeleri çerçevesinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, literatür taraması ve saha gözlemlerine dayanan karşılaştırmalı bir analiz yapılmıştır. Çalışmada, günümüze kadar varlığını sürdüren ve özgün özelliklerini koruyan Fas evlerinin pasif iklimlendirme yaklaşımları, mimari özellikler ve iklimsel uyum bağlamında ele alınacaktır. Çalışmanın temel amacı, bu yapıların farklı iklim koşullarına nasıl adapte olduğunu ve pasif iklimlendirme stratejileriyle sağladıkları avantajları ortaya koymaktır. Böylece, geleneksel mimarinin çağdaş tasarım yaklaşımlarına nasıl katkı sağlayabileceği konusunda bir çerçeve sunulması hedeflenmektedir. Tez kapsamında, Fas'ın farklı iklimsel ve coğrafi özelliklere sahip iki şehri olan Essaouira ve Marakeş'teki geleneksel avlulu evler karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Çalışma sonucunda, bu yapıların bulundukları iklime göre şekillenen tasarım özellikleri sayesinde doğal havalandırma, termal konfor, güneş kontrolü ve enerji tasarrufu sağladıkları tespit edilmiştir. Marakeş'te serinlik sağlamaya odaklanılırken, Essaouira'da rüzgar ve nemi kontrol etmek için çözümler geliştirilmiştir.
Keywords: Geleneksel Fas Mimarisi; Avlulu Ev; Enerji Etkin Tasarım; Pasif İklimlendirme