Beliren Yetişkinlerde Sosyal Kaygı ile Psikolojik Esneklik, Kendini Açma, Sosyal Uyum ve Durumsal Benlik Saygısı Düzeyleri Arasındaki İlişkiler - KESKİN, ZEYNEP HAYRA (İstanbul Kültür Üniversitesi, 2025)
Sosyal kaygı, bireylerin sosyal durumlarda onay ihtiyacıyla kendi görüşlerinden ödün vererek içten olmayan biçimlerde kendini ifade etmesine yol açabilmektedir. Bu bağlamda mevcut araştırma, hem kesitsel hem de yarı deneysel desenin birlikte kullanıldığı bir yapı içerisinde psikolojik esneklik, sosyal kaygı, kendini açma, işlevsiz sosyal uyum ve durumsal benlik saygısı değişkenleri arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamıştır. Araştırmanın kesitsel aşamasında, 121 beliren yetişkinden elden ve çevrim içi anket yöntemiyle veri toplanmıştır. Katılımcılara, Çok Boyutlu Yaşantısal Kaçınma Ölçeği, Bağlamsal Benlik Ölçeği, Kendini Açma Ölçeği, Durumsal Benlik Saygısı Ölçeği ve Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği uygulanmıştır. Veriler, Hayes'in PROCESS Makro Model 6 yapısı ile analiz edilmiştir. Sonuçlar, yaşantısal kaçınmanın sosyal kaygıyı durumsal benlik saygısı ve ardından kendini açma aracılığıyla; bağlamsal benliğin ise kendini açma ve ardından benlik saygısı aracılığıyla etkilediğini göstermiştir. Bu bulgular, psikolojik esnekliğin sosyal kaygı üzerindeki etkisinin doğrudan değil, sıralı dolaylı yollarla ortaya çıktığını göstermektedir. Araştırmanın yarı deneysel aşaması, kesitsel aşamada elde edilen bulguları destekleyici ve tamamlayıcı nitelikte öncül veriler elde etme amacıyla yürütülmüştür. Sosyal kaygı düzeylerine göre yüksek ve düşük kaygı düzeyine sahip iki grup, klasik normatif sosyal etki paradigması temel alınarak yapılandırılmış bir görevde karşılaştırılmıştır. Bu aşamada, gruplar arası işlevsiz sosyal uyum farkı ve bu uyum davranışının durumsal benlik saygısına etkisi ölçülmüştür. Bulgular, yüksek sosyal kaygı grubunun daha fazla işlevsiz sosyal uyum gösterdiğini; ancak bu uyumun durumsal benlik saygısında anlamlı bir düşüşe yol açmadığını ortaya koymuştur. Çalışmanın sonuçları, sosyal kaygının bireyleri otantik olmayan benlik sunumlarına yöneltebileceğini ve bu davranışların sosyal kaygıyı pekiştirebileceğini göstermektedir. Psikolojik esnekliğin ise düzeyine bağlı olarak bu süreçte farklı roller üstlenebileceği görülmektedir; yüksek esneklik koruyucu bir işlev görürken, düşük esneklik (ya da psikolojik katılık) risk faktörü olarak etkili olabilmektedir.
Keywords: Psikolojik Esneklik; Sosyal Kaygı; Kendini Açma; Sosyal Uyum; Durumsal Benlik Saygısı